De Japanse Etiquette

Naarmate we verder van Europa afdwalen, worden de gebruiken en gewoonten steeds anders. Afhankelijk van het land wordt hier meer of minder streng mee omgegaan. Als je binnenkort een reis naar Japan plant, is het logisch dat je je vertrouwd maakt met de lokale gewoonten. Veel dingen die wij als onbeleefd beschouwen, zijn in Japan volkomen normaal of zelfs beleefd. Hetzelfde geldt ook andersom.

In deze kleine Japanse etiquettegids willen we je een paar gedragsregels meegeven om de gebruikelijke blunders te vermijden. Maar we kunnen je nu alvast geruststellen. Japanners weten dat ze zeer verschillende gedragsregels hebben in vergelijking met de westerse wereld. Toeristen wordt sneller vergeven voor fouten. Toch kan het zeker geen kwaad om een paar tips in je achterhoofd te houden.

Veel leesplezier! Laat ons gerust in de reacties onderaan het artikel weten welke ervaringen jij in Japan hebt gehad.

Handenschudden als begroeting? In Japan liever niet. Eigenlijk is lichamelijk contact in het openbaar over het algemeen ongebruikelijk. In plaats daarvan is het buigen een essentieel onderdeel van het sociale leven. Het wordt niet alleen gebruikt om te begroeten, maar ook om te bedanken, afscheid te nemen of als signaal om te vertrekken.

Afhankelijk van de diepte en duur van de buiging wordt de status van de bukkende persoon duidelijk. De regel is in feite: de persoon met een lagere status buigt langer. Hiermee geef je respect aan de ander.

Bij westerlingen wordt in de regel een gemiddelde buiging geaccepteerd. Als vuistregel kun je een hoek van ongeveer 30 tot 45 graden aanhouden, en de buiging moet 3 seconden worden aangehouden. Belangrijk is dat je alleen met je bovenlichaam naar beneden gaat. Je benen blijven gestrekt en je billen worden niet naar achteren gestrekt.

In andere delen van Azië worden de handen ook samengevoegd bij het buigen. Dit geldt echter niet voor Japan; hier worden de handen op de bovenbenen gelegd en dan gebogen.

Je hoeft de buiging van bedienend personeel niet te beantwoorden; dit maakt deel uit van goede service. Een glimlach of knikje als instemming is hier voldoende.

Gastgeschenken hebben in Japan een grote traditie. Als je een privé-uitnodiging ontvangt, is het gebruikelijk om een gastgeschenk mee te nemen. Ook bij sommige zakelijke diners zijn cadeaus gepast. Hier zijn ook enkele regels te volgen om niet in verlegenheid te raken.

Gewoonlijk wordt iets eetbaars in een mooie verpakking als gastgeschenk gegeven. Dit wordt gezien als een teken van waardering. Vooral fruit is een zeer populair gastgeschenk. Dit is echter ook iets duurder dan we uit Nederland kennen, want alleen het mooiste en perfecte fruit komt op de markt.

Europeanen hoeven zich doorgaans niet zo strikt aan de regels voor gastgeschenken te houden, of het wordt niet van hen verwacht. Als je iets traditioneels uit je thuisland meebrengt, doe je het goed. Wees echter niet teleurgesteld als de ontvanger het gastgeschenk niet in jouw aanwezigheid opent. Dit doet men om een teleurgesteld gezicht te vermijden en om de gever niet in verlegenheid te brengen.

In Japan wordt traditioneel met eetstokjes gegeten. Alleen al het perfect in de mond krijgen van sushi met eetstokjes is een kunst op zich. Wat je echter altijd moet vermijden, is het volgende:

Bovendien is het boeren en het snuiten van de neus aan tafel een absolute schending van de regels en een absoluut no-go. Het slurpen van soep wordt echter gewaardeerd; dit is een teken dat het goed smaakt en bevorderd de volle smaak in de mond.

Er is niets beter in Japan dan een avond in een izakaya. Onze mooiste izakaya-avond was in Nara. Wie daar meer over wil weten, moet zeker het artikel over Nara lezen.

Maar ook hier zijn er een paar tips, zodat alles volgens de regels verloopt. Als je in gezelschap bent, is het zo dat je jezelf niet opnieuw inschenkt. Dit doet je gezelschap, net zoals jij voor de ander doet. Dus wees voorzichtig, als je niets meer wilt drinken, drink je glas dan niet leeg. Anders wordt het een eindeloze cyclus en word je steeds weer bijgeschonken.

Wie zich trouwens afvraagt waarom Japanners vaak zo snel dronken zijn: sommigen missen een enzym dat verantwoordelijk is voor de afbraak van alcohol. Ze kunnen er dus 'bijna' niets aan doen.

Het geven van fooi is in Japan niet gebruikelijk. Het wordt zelfs als onbeleefd beschouwd. Ook bedienend personeel en taxi's krijgen geen fooi. Er zijn zelfs al situaties geweest waarin taxichauffeurs achter hun passagiers aanrenkten om hun wisselgeld terug te geven.

Als je je waardering voor goede service wilt uitdrukken, is een gewone "dank je" en een knikje of buiging voldoende. Voor ons Europeanen is dit vaak ongebruikelijk, maar het is op zich toch leuk om niet te hoeven rekenen.

Veel van de regels in Japan met betrekking tot treinreizen zouden ons bekend moeten zijn. In treinen wordt niet gegeten (behalve in de shinkansen), men legt zijn voeten niet op de zitplaatsen. Als je op een stoel zit die voor zwangere vrouwen of ouderen bestemd is, moet deze vrijgemaakt worden als deze nodig is.

Een ervaring die we echter hebben gehad, die duidelijk verschilt van Europa, is het wachten in de rij en duwen. Duwen wordt als uiterst onbeleefd beschouwd en bij elk treinstation zijn er markeringen op de grond die je laten zien waar je moet staan.

En als de trein vol is, druk jezelf dan niet met volle kracht naar binnen. Gewoonlijk komt de volgende trein slechts enkele minuten later, en dan kun je veilig meerijden.

In Hakone kwamen we in ons gastenverblijf voor het eerst in contact met toiletslippers. In Japan is het namelijk gebruikelijk om huizen niet met schoenen te betreden. Bij de ingang worden de schoenen uitgedaan en krijg je ofwel gasten slippers of loop je op sokken verder. Een kleine tip: let erop dat je sokken altijd in orde zijn. Je weet nooit wanneer anderen ze te zien krijgen.

Toiletten worden overigens niet met sokken betreden. Daarvoor zijn er de toiletslippers. Deze mogen het toilet niet verlaten, dus zorg ervoor dat je ze direct bij de ingang weer uitdoet. Het hoort ook zo dat je de slippers zo plaatst dat de volgende er gemakkelijk in kan stappen.

Voor velen is een bezoek aan een onsen, een Japans bad, een must-do tijdens een reis naar Japan. Maar ook hier zijn er enkele regels waaraan je je moet houden.

In veel onsen wordt al bij de deur duidelijk gemaakt: 'Geen tattoo's' toegestaan. Dit hangt nog samen met het Japanse verleden, waar vooral leden van de Japanse maffia, de Yakuza, getatoeëerd waren. Als je bij de entree van de onsen een hint hierover vindt, geldt dit bindend. Dit geldt ook voor elk klein tattoo.

De grootte doet er daarbij niet toe. Wie tattoo's heeft, moet zich van tevoren informeren over de regels van de gewenste onsen. Anders is er ook de mogelijkheid om een privé-onsen te boeken, bijvoorbeeld in een gastenverblijf. Daar kun je dan in alle rust genieten van je lichaamssieraden.

Traditioneel zijn de onsens ook gescheiden naar mannen en vrouwen. Deze baden zijn bedoeld voor ontspanning en niet voor plezier. Gedraag je rustig en respectvol zowel in als buiten het water. Foto's maken is verboden, net als luid praten of rondspringen.

Voor het baden in de onsen is douchen absoluut verplicht. Daar reinig je jezelf om het onsenwater niet te vervuilen. Als je kleine hockers in de doucheruimtes ziet, moeten deze gebruikt worden. Opstaan wordt in zulke gevallen als onbeleefd beschouwd.

Afhankelijk van de faciliteit vind je douchekoppen of grote kommen met koud en warm water. Het kleine handdoekje, tenugui, gebruik je om jezelf in te zepen en zweten af te vegen tijdens je bezoek aan de onsen. Dit handdoekje komt echter niet met het onsenwater in aanraking. Het wordt tijdens het zitten in het water op het hoofd gedragen. Als je je onzeker voelt, observeer dan eenvoudigweg de Japanners en doe wat zij doen.

In Japan wordt in veel restaurants en bars nog gerookt. Tegenwoordig laten veel zaken deze gewoonte echter varen, maar toch zul je in Japan meer rookruimtes vinden dan bijvoorbeeld in Nederland. Roken in het openbaar is echter ongepast. Vooral roken tijdens het lopen wordt als een absolute faux pas beschouwd.

Als je een roker bent, gebruik dan alsjeblieft de speciale rookruimtes. Deze zijn duidelijk gemarkeerd en bevinden zich vaak op afstand van de stoep achter glazen wanden, om andere mensen te sparen.

Doordat er in Japan nauwelijks publieke afvalbakken zijn, is het verstandig om een eigen zakasbakje mee te nemen. Het weggooien van peuken op straat is namelijk verboden.

Japan is het land van tempels en schrijnen. In elke stad vind je talloze tempels die je kunt bezoeken. Deze zijn ongelooflijk mooi. De gedragsregels zijn hier echter ook relatief streng.

Natuurlijk moet je je hier rustig gedragen, telefoons moeten op stil staan en voor elke tempel staan borden met de daar geldende regels.

Een ervaring die we echter zelf hebben meegemaakt, had te maken met het consumeren van drankjes. Dit is in principe in veel tempels verboden. Dit omvat ook het drinken van water. Neem nog een grote slok voordat je een tempelcomplex betreedt. Trouwens, het kauwen op kauwgom is vaak ook verboden.

In historische complexen zonder steenachtig terrein moet je vaak je schoenen uittrekken en leenslippers aantrekken of op sokken rondlopen. Je schoenen worden dan in een rek bewaard of je krijgt hiervoor een aparte tas. Om je zenuwen te sparen, raden we je aan schoenen te dragen die je snel aan en uit kunt trekken. We moesten tijdens een tempelbezoek maar liefst 5 keer onze schoenen aan- en uittrekken.

Het woord 'nee' wordt in Japan als zeer onbeleefd beschouwd. Immers, je drukt daarmee afwijzing uit en dit proberen Japanners altijd te vermijden. Ten slotte willen ze hun gesprekspartner geen slecht gevoel geven. Om deze reden wordt het pure 'nee' in de dagelijkse omgang eigenlijk niet gebruikt. Men trekt zich liever terug door middel van subtiele uitspraken. De sandwichmethode is daarbij bijzonder populair.

De afwijzing wordt tussen beleefdheden gewikkeld. Voorbeeld: 'Ik zou erg graag met u uit eten gaan, maar...'.

Ook populair is de uitspraak "Dat is moeilijk." in plaats van een duidelijk nee. Hier is het dus ook zaak om tussen de regels door te lezen. Maar ook zelf kun je het directe nee lekker thuislaten.

We hopen dat deze kleine gids je helpt als voorbereiding voor Japan. Hij geeft je een beetje meer zelfvertrouwen over hoe je je moet gedragen zonder in te veel vervelende situaties te komen. Maak je niet teveel zorgen; wie beleefd en attent is, wordt op dezelfde manier behandeld. Japan staat hier immers bekend om.

Heb je nog ervaringen of leuke verhalen uit Japan? Hebben we dingen vergeten die verboden zijn? Laat het ons dan gerust weten in de reacties.

Wil je altijd de beste reis- en insider tips ontvangen? Volg me dan op Facebook, Instagram, Pinterest, Threads of abonneer je op mijn Nieuwsbrief om regelmatig updates en exclusieve tips te ontvangen.

♥ Maak je graag gebruik van mijn tips? Zeg dank je met een koffie ☕️

Mijn artikelen zijn het resultaat van intensief onderzoek, persoonlijke ervaringen en eerlijke aanbevelingen - helemaal zonder AI. Ik schrijf ze zodat je je reizen stressvrij kunt plannen met echte, zelf geteste tips.

Als je mijn werk waardeert en gewoon "dank je" wilt zeggen, waardeer ik een kleine bijdrage in mijn virtuele reisfond. Elke bijdrage helpt me om onafhankelijk en met passie hoogwaardige content voor jou te blijven maken. Dank je!

Vertrouwen is belangrijk: In enkele van mijn artikelen vind je aanbevelingslinks (affiliate-links). Als je via een van deze links iets boekt of koopt, kost het je niets extra - maar ik ontvang een kleine commissie. Zo kun je me zonder extra moeite steunen en help je me om deze blog levend te houden. Dank je dat je deel uitmaakt van mijn community en mijn passie voor authentiek reizen deelt!